Cumhuriyet 17.06.2007

PAZAR

ORHAN BURSALI

Ulus Devlet ve Kapitalizm

Haberi okuyunca güldüm! "Bu ne lahana turşusu!" diyesim geldi!

Cumhuriyet'in 12 Haziran tarihli haberinde, Uluslararası Barış
Araştırmaları Enstitüsü'nün (SIPRI) son raporuna göre, 2006 yılında
dünyada askeri harcamalar 1 trilyon 204 milyar dolara ulaştı. (ABD: 528.7
milyar $)

Daha önemlisi: Son 10 yılda bu harcamalar yüzde 37 arttı!

Dünyanın yükselen ekonomileri Çin ve Hindistan, 2002'den
beri en çok silah satın alan iki ülke!

"Askeri harcamaların hükümetlerin sosyal alanlara daha fazla kaynak
aktarmalarına olanak sağlayacak şekilde azalma" olasılığı ise azmış!

Oysa son 17 yılda "dehşet dengesi" çökmüş, dünya topyekûn savaş
korkusunu atlatmış ve rahatlamış! Tek kutuplu bir dünya kurulmuş,
küreselleşme ile ticaret yapma ve ekonomi ön plana çıkmış ve ülkeleri
"yönetmeye" başlamış!

O halde, hele son 10 yılda, küreselleşmenin tam ekonomik patlama
yaşadığı bir dönem içinde, bu silahlanma artışı niye ki?!!

***

"50 yıl önce, bayrakların, sınırların, ulusal marşların ve paraların
dörtte üçü yoktu." Juan Enriquez , "Gelecek Peşinizde"
kitabında bu saptamayı yapar. Yani bugün sayıları 200'ü aşan "ulus
devletlerin" dörtte üçü, son 50 yıl içinde kuruldu! Bugün BM'ye göre
184 devlet var, fakat bu rakam bazı kaynaklara göre 203'e kadar çıkıyor!

1980'den, yani küreselleşmenin içinde yaşadığımız neoliberal yeni
dalgasının başlangıcından, hele 1990 Sovyetlerin çöküşünden sonra onlarca
yeni ülke-devlet ortaya çıktı; sırada bekleyen daha pek çokları var!

"Yok olma" değil, "var olma çağı " sürüyor!

Kapitalizm, Birinci ve İkinci Dünya Savaşlarıyla birlikte, durmadan
yeni devletlerin doğuşuna yol açtı!

İkinci Dünya Savaşı sonrası ise kapitalizm klasik sömürgeciliği
aslında tamamen tasfiye etti!

Bu noktada bir saptama yapalım: Kapitalizmin
küreselleşmesiyle, modern devletlerin artışı arasında paralel bir ilişki
var!

Küreselleşme, (yarı aydın liberallerin bizim gibi ülkelere
yutturmaya çalıştığı gibi) ulus devletlerin sonunu getirmedi.

AB gibi bölgesel işbirlikleri veya birleşmiş ülkeler girişimleri ayrı
bir tartışma konusu. AB bile bir açıdan, etnik ve kültürel korumacılığıyla
"uluslaşmayı" teşvik eden asimetrik bir politika sahibi!

***

Peki neden böyle?

Bunu kapitalizmin ve küreselleşmenin doğasında aramak gerekir.

1) Ticaretin, büyümenin, etkinlik artırmanın en iyi ortamı,
henüz ulus devletlerin varlığını hem de artırarak sürdürmesinde! Küresel
kapitalizm, her yeni ulus devletle, yeni bir genişleme alanı, nefes
alacağı yeni bir territorial kazanıyor! Bu saptamadan yola çıkarak:
Küresel kapitalizme en iyi olanağı ulus devletlerin varlığı sağlıyor.
Bölgesel ekonomik işbirlikleri de, bir "yeni tipte üst ulus devlet
modeli" olarak, küresel kapitalizme daha büyük fırsatlar yaratıyor
olabilir veya yaratıp yaratmayacağının denendiği bir laboratuvar olarak
görülebilir!

2) Bu bağlamda, yine çok büyük ve önemli bir üretim sektörü olan
silah-askeri sanayinin varlığını artırarak sürdürebilmesinin en uygun
ortamı, ulus devletlerdir... (AB gibi, ekonomik ve siyasi işbirliği
alanlarında, askeri harcamalardaki artış oranı hızının, diğerlerine göre
azalması beklenebilir.)

3) Kapitalizmin ana varoluş nedeni, varlığını sürdürme koşulu,
rekabettir! Rekabetin olmadığı veya ortadan kalktığı koşullarda,
kapitalizmin varlığından söz etmemiz mümkün olmayabilir!

4) Rekabet ise ulus devletlerin varlığını ve üstelik farklı
ekonomik gelişmişlik düzeylerini şart koşuyor! (Eşit olmayan gelişme)
Bu farklılık, kapitalizmin kendini yenileme ve rekabeti bir üst düzeyde
sürdürme olanağı veriyor!

5) Bütün bunlardan bir çıkarsama yapmama izin verin: Kapitalizm,
küresel kapitalizm, ulus devletler çağının üretim veya egemenlik
biçimidir. Ulus devletlerin ortadan kalkması, kapitalizmin de sonunu
getirebilir! Veya, kapitalizmin, klasik anlamından çıkıp başka bir
biçime (ekonomik ve üretim ilişkilerine!) dönüşmesini gerektirebilir!

Dünyayı doğru anlayabilmemiz gerekli! Türkiye ile dünya ilişkisini
anlayabilmek için de!

mailto:[email-masked].?subject=YoreNet
e-MEDYA 17.06.2007-Gazete-