2. Nauczanie języka polskiego i językoznawstwo

Abstrahując od sporadycznych prób nauczania polskiego, podejmowanych m.in. przez Polaków zamieszkałych w Japonii można powiedzieć, że w naszym kraju nie było lektoratów języka polskiego organizowanych na poziomie uniwersyteckim, aż do 1966 r., kiedy to na naszym uniwersytecie czyli Tokyo University of Foreign Studies (po jap. Tokyo Gaikokugo Daigaku) wprowadzono dwa nowe przedmioty do stałego programu nauki na poziomie daigakuin (czyli graduate school po ang.). Były to "Język polski" i "Studium porównawcze języków słowiańskich". Zajęcia te prowadził profesor Kimura Shoichi.

Ojcem właściwej slawistyki japońskiej był właśnie prof. Kimura Shoichi (1915-86), wielki lingwista i slawista, a przy tym znakomity tłumacz literatury nie tylko rosyjskiej ale także i polskiej. To ostatecznie jemu zawdzięczamy i rozwój polonistyki na terenie Japonii. Był on absolwentem lingwistyki Uniwersytetu Tokijskiego, pogłębiał swoją wiedzę slawistyczną na Harvardzie (1953-4) i na Uniwersytecie Warszawskim (1961-2). Był przed wojną profesorem naszej uczelni, a po wojnie po kolei na Uniwersytetach Hokkaido, Tokio i Waseda.

Porando-go no nyumon [=Wprowadzenie do języka polskiego], które napisał Kimura wspólne z Yoshigami Shozo (1928-1996), to pierwsza i wciąż najlepsza gramatyka polska napisana w języku japońskim. Także pod kierunkiem prof. Kimury zredagowaliśmy 16 lat temu pierwszy w świecie słownik polsko-japoński. Jest to wprawdzie podręczny, niewielki słownik, zawierający ok. 22 tys. haseł, ale każde hasło jest opatrzone cyfrowym odnośnikiem odsyłającym do tabel deklinacji i koniugacji, zatem dobrze służy początkującym.

Przy tej okazji może warto byłoby spojrzeć na zestawienie dotyczące sprzedaży najważniejszych publikacji podręcznikowych z zakresu języka polskiego w Japonii. Podałem je w tabeli 1. Z danych tych można się zorientować z grubsza w rozmiarach popytu i zainteresowań językiem polskim i również zakładać, że istnieje pewna stałość tych zainteresowań.

Tab.1

	Podręcznik	Rozmówki	Słownik	ABC
1973	I 1500 II 1000
1974	III 1000
1975	IV 1000
1976		I 2000
1977	V 1000
1978	VI 1000	II 1000
1979
1980
1981	VII 500	III 1000	I 5000
1982
1983	VIII 500
1984
1985	IX 500
1986	X 500	IV 500
1987			II 1000	I 2000 II 1000
1988	XI 500	V 1000
1989				III 1000
1990	XII 500		III 1000	IV 1000
1991
1992	XIII 500		IV 1000	V 1000
1993		VI 500
1994	XIV 500			VI 1000
1995			V 1000
razem	10500	6000	9000	7000

N.B.

Cyfry rzymskie oznaczają kolejne wydania, a nakład poszczególnego wznowienia jest podany w cyfrach arabskich.

Podręcznik: Porando-gono nyumon [=Wprowadzenie do języka polskiego],Kimura Shoichi,
 Yoshigami Shozo
Rozmówki: Hyojun porando kaiwa[=Rozmówki polskie],Yoshigami Shozo, Henryk Lipszyc
Słownik: Hakusuisha porando-go jiten,Kimura Shoichi et al.
ABC: Express porando-go,Ishii Tetsushiro(z serii "Ekspres" elementarnych podręczników do
 języków obcych)

Wszystkie powyższe książki zostały wydane przez Wydawnictwo Hakusuisha, któremu Autor dziękuje za pozwolenie opublikowania tu danych,.

Obecnie, w naszym kraju, lektoraty polskiego są prowadzone, pomijając naszą uczelnię, na kilku uniwersytetach w różnych rejonach kraju, najczęściej jednak tylko raz w tygodniu jako lektorat trzeciego języka obcego. Cenny wkład w tej dziedzinie wnoszą także komercyjne szkoły języków. Na przykład Asahi Culture Center oraz Instytut Majakowskiego – oba w Tokio – nieprzerwanie od 22 lat organizują kursy języka polskiego. W przypadku Asahi Culture Center są nawet cztery grupy studentów i łącznie uczęszcza tam na zajęcia ponad 20 osób.

W dziedzinie ściśle pojmowanego językoznawstwa mało osób zajmuje się językiem polskim jako głównym przedmiotem swoich badań. Natomiast interesujący jest wzrost zainteresowań językiem polskim wśród rusycystów, z czym wiąże się na uczelniach ruch utworzenia slawistyki właściwej zamiast rusycystyki, która dotąd była jedyną dziedziną reprezentującą kraje słowiańskie.

---

INDEX